I have worked in Syria. In the Horn of Africa. In Myanmar. In places where people left everything behind: their homes, their families, sometimes even their names, because staying was more dangerous than leaving.
Many of those people asked me the same question: ‘Is the Netherlands safe?’ I always said: ‘Yes. we have a well-functioning rule of law.’
On Tuesday evening 12th May, however, I started having my doubts.
What really happened in Loosdrecht
Fifteen people arrived at an emergency shelter. They had been on a long journey. They went to sleep.
Outside, people were standing with torches and fireworks. Out of control.
The bushes next to the building caught fire. The fire brigade tried to put it out. They were stopped by the crowd.
Let me repeat that: the fire brigade was stopped. People who are paid to save others, whoever they may be, were violently blocked by people who felt their message was more important than someone’s safety.
That is the moment when something fundamental breaks.
Let’s call this by its proper name. The terms ‘unrest’ or ‘scuffle’ do not do it justice. This is xenophobia. This is extremist violence. Researcher Angela Bermúdez shows that we normalise violence as soon as we describe it without reflecting on what it really is: its causes, consequences, and the alternatives that were rejected. When we describe arson at an asylum seekers’ centre as ‘turmoil’, we name the violence, but we do not think it through. And that is precisely what makes it more commonplace.
This was political intimidation. Organised. Deliberate.
This is not a spontaneous outburst of public anger
The AIVD (Dutch General Intelligence and Security Service) is currently investigating the organisation behind the anti-asylum centre protests in Loosdrecht. It turns out that far-right networks are hijacking local unrest. They organise, mobilise, and normalise violence as a political tool.
Political theorist Irm Haleem describes this as the normalisation of violence: the moment when acts of violence are no longer seen as immoral exceptions, but as understandable, sometimes even necessary reactions. Is it the ‘concerned citizen’? Well, it isn’t. This is not a spontaneous process of protest. It is being driven via social media, via networks, to mobilise people to use violence to force the cancellation of proposed asylum centres. Through language that lowers the threshold just a little bit more each time.
That is precisely the definition of undermining the rule of law.
I’ve seen this pattern before
Not in the Netherlands. In countries we call ‘conflict zones’. But the script is the same everywhere.
In the final years of the Weimar Republic (after the First World War in what is now Germany), street battles between paramilitary groups gradually became ‘normal’ politics. Violence was suddenly part of the picture. For many citizens, it gradually ceased to feel like a shock, but rather like background noise. And it was precisely this habituation that undermined trust in the police, the judiciary, and democracy, thereby opening the door to far more brutal violence. Violence from which Hitler and his party were able to rise.
In the 1980s and 1990s, in the disintegrating Yugoslavia, normalisation was achieved through language. Politicians and the media constantly spoke of ‘us’ being threatened by ‘them’. Local incidents were seized upon to portray entire groups as dangerous. Violence was no longer condemned, but explained, rationalised, and sometimes tacitly legitimised. When the first houses went up in flames, there were plenty of people who no longer considered this an unthinkable transgression.
And in Rwanda, the same pattern can be seen in retrospect in testimonies and research. Years before the 1994 genocide, a section of the population was systematically dehumanised; in radio broadcasts, in newspapers and, consequently, in everyday language. Gregory Stanton, who described ten stages of genocide, shows how dehumanisation lowers the threshold for violence: once a group of people is viewed as less than human, mass violence is only a few steps away. There were periods of intimidation, minor outbreaks of violence, and arson. Every time the authorities failed to intervene, the norm shifted a little further.
The point is not that the Netherlands is Rwanda or Yugoslavia. The point is that normalisation begins everywhere according to the same script: small acts of violence are tolerated, trivialised or exploited for political gain. As a result, our notion of what we consider to be normal changes. So normalisation never begins with tanks- on the streets. It starts with the first times that violence is dismissed as “understandable anger” on the part of “concerned citizens”
Safety is disappearing for everyone
Anyone who uses violence to protect their own safety makes the neighbourhood less safe for everyone. Without exception.
For the firefighter who can no longer do his job. For the police officer caught between two rival groups. For the neighbours who have become afraid in their own street. For the woman in the asylum centre who looks out of the window and thinks: here too.
Anyone who throws a flare at a building where people are sleeping brings evil into our society. Not the people in that building. No, the person who throws it. And the politicians who fan the flames and then fail to condemn it outright and take action.
To the people at the asylum seekers’ centre
You fled from violence. You came here because the Netherlands was seen as a place where the law protects people, where institutions function, and where people are safe, regardless of who they are.
On Tuesday evening, some Dutch people showed you that this is not a given.
I am truly, sincerely sorry. Not just to be polite. But out of honesty.
You were entitled to a safe first night.
To the politicians
Words like ‘scandalous’ and ‘unacceptable’ are a start. But they mean nothing. Words without action are mere window dressing. You are perpetuating xenophobia.
Democracy researchers Steven Levitsky and Daniel Ziblatt warn in *How Democracies Die* that the normalisation of political violence is an early sign of democratic erosion. As soon as opponents are consistently portrayed as existential enemies – as leading political parties have been doing for years – violence against them becomes a conceivable option. That is precisely the moment when you, as leaders, must intervene: do not look away, do not go along with it, do not incorporate the anger of ‘concerned citizens’ into your own rhetoric.
Far-right networks that organise violence to undermine democratic decision-making must be dealt with firmly: through the law, politically and socially. They must not be tolerated. Not brushed aside with vague justifications. Not glossed over as part of a broader narrative about ‘understandable concerns’.
I have worked in countries where leaders remained silent at the wrong moment. I know how that ends.
If, at the same time, you continue to stoke the fear that fuels this violence, if you keep pointing the finger at the enemy instead of upholding the rules, then you are partly to blame for what is growing.
You do not defend the rule of law by merely invoking it in a speech. You defend it through action. Even if your voters disagree. Precisely then.
What the Netherlands should be
The Netherlands has a long tradition of being a place of refuge. For the Huguenots, for Jewish families in times of fear, for people from all over the world who had nowhere else to go.
This is not a sentimental story. It is a choice; one that is made, or not made, time and time again.
Safety is not the absence of foreigners. Safety is the presence of shared rules that apply to everyone. Including the fire service. Including the police. Including people who have just arrived.
Last night, those rules were broken. Not by the people in the asylum seekers’ centre. By those who thought that their fear and anger placed them above the law.
We won’t let them succeed.
Author: Judith van den Boogert, 14 May 2026
Judith van den Boogert is a mediator, dialogue facilitator and peacebuilder. She has been working for over 18 years, both internationally and in the Netherlands, on conflict transformation, dialogue and democratic resilience, including through the Clingendael Institute, the UN, various universities and organisations such as the African Union and NGOs. You can find out more about her work at www.mediacio.nl.
This text can be found in Dutch below.
Photo: A family of swans photographed in the Netherlands by May-May.
--------------
Wie geweld gebruikt om vrede te bewaren, begrijpt niet wat vrede is
14 mei 2026
Ik heb gewerkt in Syrië. In de Hoorn van Afrika. In Myanmar. In gebieden waar mensen alles achterlieten; hun huis, hun familie, soms hun naam, omdat blijven gevaarlijker was dan gaan.
Veel van die mensen vroegen mij hetzelfde: „Is Nederland veilig?‟ Ik zei altijd: ja. Wij hebben een goed werkende rechtsstaat.
Dinsdagavond echter twijfelde ik.
Wat er werkelijk gebeurde in Loosdrecht
Vijftien mensen kwamen aan in een noodopvang. Ze hadden een lange reis achter de rug. Ze gingen slapen.
Buiten stonden mensen met fakkels en vuurwerk. Buiten zinnen.
De struiken naast het gebouw vlogen in brand. De brandweer probeerde te blussen. Ze werden tegengehouden door de menigte.
Laat me dat herhalen: de brandweer werd tegengehouden. Mensen die betaald worden om anderen te redden, wie dan ook, werden op een gewelddadige manier geblokkeerd door mensen die vonden dat hun boodschap belangrijker was dan iemands veiligheid.
Dat is het moment waarop iets fundamenteels breekt.
Laten we dit ook bij de naam noemen. Het woord „onrust‟ of „relletje‟ dekt de lading niet. Dit is xenofobie. Dit is extremistisch geweld. Onderzoekster Angela Bermúdez laat zien dat we geweld normaliseren zodra we het beschrijven zonder te reflecteren op wat het werkelijk is: zijn oorzaken, gevolgen en de alternatieven die werden afgewezen. Als we brandstichting bij een azc beschrijven als „tumult‟, benoemen we het geweld, maar denken we er niet doorheen. En juist dat maakt het gewoner.
Dit was politieke intimidatie. Georganiseerd. Bewust.
Dit is geen spontane volkswoede
De AIVD doet inmiddels onderzoek naar de organisatie achter de anti-azc-protesten in Loosdrecht. Wat blijkt: extreemrechtse netwerken kapen lokale onrust. ze organiseren, mobiliseren en normaliseren geweld als politiek instrument.
Politiek theoreticus Irm Haleem beschrijft dit als de normalisering van geweld: het moment waarop gewelddaden niet langer als immorele uitzonderingen worden gezien, maar als begrijpelijke, soms zelfs noodzakelijke reacties. Het is de ‘bezorgde burger’? Nou, dat is het niet. Dit is geen spontaan proces van demonstreren. Het wordt aangestuurd via sociale media, via netwerken, om mensen te mobiliseren om door geweld af te dwingen dat er geen azc’s komen. Via taal die de drempel steeds een stukje lager legt.
Dat is precies de definitie van ondermijning van de rechtsstaat.
Ik heb dit patroon eerder gezien
Niet in Nederland. In landen die we „conflictgebieden‟ noemen. Maar het script is overal hetzelfde.
In de laatste jaren van de Weimarrepubliek (na WO1 in wat nu Duitsland is) werden straatgevechten tussen paramilitaire groepen stap voor stap „normale‟ politiek. Geweld hoorde er ineens bij. Voor veel burgers voelde het langzamerhand niet meer als een schok, maar als achtergrondruis. En juist die gewenning ondermijnde het vertrouwen in politie, justitie en democratie en opende daarmee de deur voor veel grover geweld. Geweld waarbij Hitler en zijn partij op kon komen.
In de jaren ‘80 en ‘90 beon in het uiteenvallende Joegoslavië normalisering met taal. Politici en media spraken voortdurend over „wij‟ die bedreigd werden door „zij‟. Lokale incidenten werden aangegrepen om hele groepen als gevaarlijk af te schilderen. Geweld werd niet meer veroordeeld, maar uitgelegd, gerationaliseerd, soms stilzwijgend gelegitimeerd. Toen de eerste huizen in brand vlogen, waren er genoeg mensen die dat al geen ondenkbare grensoverschrijding meer vonden.
En in Rwanda is achteraf hetzelfde patroon te zien in getuigenissen en onderzoek. Jaren vóór de genocide van 1994 werd een deel van de bevolking stelselmatig ontmenselijkt; in radio-uitzendingen, in kranten en dus in dagelijks taalgebruik. Gregory Stanton, die tien stadia van genocide beschreef, laat zien hoe dehumanisering de drempel voor geweld verlaagt: zodra een groep mensen als minder dan mens wordt gezien, is massaal geweld nog maar een paar stappen verwijderd. Er waren periodes van intimidatie, kleine uitbarstingen van geweld, brandstichtingen. Elke keer dat instituties niet ingrepen, schoof de norm een stukje op.
Het punt is niet dat Nederland Rwanda of Joegoslavië is. Het punt is dat normalisering overal volgens hetzelfde script begint: kleine daden van geweld worden getolereerd, gebagatelliseerd of politiek benut. Daardoor verandert wat wij normaal vinden.
Weet dus dat normalisering nooit begint met tanks in de straat. Ze begint met de eerste keren dat geweld wordt weggewoven als „begrijpelijke woede‟ door “bezorgde burgers”.
De veiligheid verdwijnt voor iedereen
Wie geweld gebruikt om zijn eigen veiligheid te bewaken, maakt de omgeving onveiliger voor allen. Zonder uitzondering.
Voor de brandweerman die zijn werk niet meer kan doen. Voor de agent die tussen twee groepen in staat. Voor de buren die bang zijn geworden in hun eigen straat. Voor de vrouw in het azc die door het raam kijkt en denkt: ook hier.
Wie een fakkel gooit naar een gebouw waar mensen slapen, brengt het kwaad in onze samenleving. Niet de mensen in dat gebouw. Nee, diegene die gooit. En de poiitici die dit aanwakkeren en achteraf niet volledig veroordelen en hier actie op ondernemen.
Aan de mensen in het azc
Jullie vluchtten voor geweld. Jullie kwamen hier omdat Nederland gold als een plek waar de wet beschermt, waar instituties werken, waar mensen veilig zijn, ongeacht wie ze zijn.
Dinsdagavond hebben sommige Nederlanders jullie laten zien dat dit niet vanzelfsprekend is.
Dat spijt me echt oprecht. Niet als beleefdheid. Maar als eerlijkheid.
Jullie hadden recht op een veilige eerste nacht.
Aan de politici
Woorden als „schandalig‟ en „onacceptabel‟ zijn een begin. Maar zeggen niets. Woorden zonder daden zijn decoratie. Je houdt de xenofobie in stand.
Democratie-onderzoekers Steven Levitsky en Daniel Ziblatt waarschuwen in ‘How Democracies Die’ dat de normalisering van politiek geweld een vroeg signaal is van democratische erosie. Zodra tegenstanders consequent als existentiële vijanden worden beschreven, zoals dit door leidende politieke partijen al jaren wordt gedaan, wordt geweld tegen hen een voorstelbare optie. Dat is exact het moment waarop jullie als leiders moeten ingrijpen: niet wegkijken, niet meebewegen, niet de woede van “bezorgde burgers” in eigen retoriek inbouwen.
Extreemrechtse netwerken die geweld organiseren om democratische besluitvorming te torpederen moeten hard worden aangepakt: strafrechtelijk, politiek en maatschappelijk. Niet gedoogd. Niet genuanceerd weggeredeneerd. Niet ingekapseld in een breder verhaal over „begrijpelijke zorgen.‟
Ik heb gewerkt in landen waar leiders op het verkeerde moment zwegen. Ik weet hoe dat eindigt.
Als u tegelijkertijd de angst die dit geweld voedt blijft aanwakkeren, als u blijft wijzen naar de vijand in plaats van de spelregels te bewaken, dan bent u medeverantwoordelijk voor wat er groeit.
De rechtsstaat verdedig je niet door hem te claimen in een speech. Je verdedigt hem met daden. Ook als uw kiezers het er niet mee eens zijn. Juist dan.
Wat Nederland zou moeten zijn
Nederland heeft een lange traditie van toevluchtsoord zijn. Voor Hugenoten, voor Joodse families in bange tijden, voor mensen wereldwijd die nergens anders heen konden.
Dat is geen sentimenteel verhaal. Dat is een keuze; steeds opnieuw gemaakt, of niet gemaakt.
Veiligheid is niet de afwezigheid van vreemdelingen. Veiligheid is de aanwezigheid van gedeelde spelregels die voor iedereen gelden. Ook voor de brandweer. Ook voor de politie. Ook voor mensen die net zijn aangekomen.
Gisteravond werden die spelregels gebroken. Niet door de mensen in het azc. Door degenen die dachten dat hun angst en woede hen boven de wet plaatst.
Dat laten we niet winnen.
Auteur: Judith van den Boogert
Judith van den Boogert is mediator, dialoogfacilitator en peacebuilder. Ze werkt al meer dan 18 jaar internationaal en in Nederland aan conflicttransformatie, dialoog en democratische weerbaarheid, onder meer via het Clingendael Instituut, de VN, verschillende universiteiten en organisaties zoals de Afrikaanse Unie en NGO’s. Meer over haar werk is te vinden op www.mediacio.nl.
Foto: Een familie zwanen gefotografeerd door May-May.